Öz

Amaç: Bu çalışma ile çocukluk çağı başlangıçlı multipl skleroz (çMS) hastalarının öz yeterlilik ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve

Yöntemler: Ocak 2022 – Nisan 2022 tarihleri arasında kesitsel olarak gerçekleştirilen bu çalışmada çMS tanılı hastalalar Pediatrik Kronik Hastalık İçin Öz Yeterlilik Ölçeği (PKHÖYÖ) ve Çocuk Çağı Yaşam Kalitesi Ölçekleri (ÇÇYKÖ) ile değerlendirilmiştir.

Bulgular: Ortalama yaşları 16.4 yıl olan 29 çMS hastası (K/E:20/9) çalışmaya katılmıştır. PKHÖYÖ ortalaması 101.8±22.4 puan elde edilmiş olup, ÇÇYKÖ skorlamasında ortalama 66.5±16.2 puan elde edilmiştir. Her iki değerin literatürde daha önceki yapılmış olan çalışmalardan düşük olduğu görülmüştür.

Sonuç: Pediatrik Kronik Hastalık İçin Öz Yeterlilik Ölçeği ve ÇÇYKÖ ortalama skorlarının düşük olması çMS hastalarında yaygın görülen kronik yorgunlukla ilişkili olabilir. Ayrıca COVID-19 pandemisinin çMS hastalarında mental sağlık ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisi de bu sonuçlar yorunmlanırken göz önünde bulundurulmalıdır.

Anahtar Kelimeler: öz yeterlilik, yaşam kalitesi, çocukluk çağı,, multipl sklerosis

Kaynakça

  1. Alroughani R, Boyko A. Pediatric multiple sclerosis: a review. BMC Neurol 2018;18:27.
  2. Boiko A, Vorobeychik G, Paty D, Devonshire V, Sadovnick D. Early onset multiple sclerosis: a longitudinal study. Neurology 2002;59:1006-10.
  3. Bandura A. Human agency in social cognitive theory. Am Psychol. 1989;44:1175-84.
  4. Sikes EM, Motl RW, Ness JM. Pediatric multiple sclerosis: current perspectives on health behaviors. Pediatric Health Med Ther 2018;9:17-25.
  5. Lemmon ME, Huffstetler HE, Reeve BB. Measuring Health-Related Quality of Life in Pediatric Neurology. J Child Neurol 2020;35:681-9.
  6. Emerson ND, Morrell HER, Mahtani N, Sanderson L, Neece C, Boyd KC, et al. Preliminary validation of a self-efficacy scale for pediatric chronic illness. Child Care Health Dev 2018;44:485-93.
  7. Gürcan M, Turan S. Testing the psychometric properties of the Turkish culture version of the self-efficacy scale for pediatric chronic illness. Current Psychology 2020.
  8. Cakin Memik N, Ağaoğlu B, Coşkun A, Uneri OS, I. K. The validity and reliability of the Turkish Pediatric Quality of Life Inventory for children 13-18 years old. Turk Psikiyatri Derg 2007;18:353-63.
  9. Peters M, Potter CM, Kelly L, Fitzpatrick R. Self-efficacy and health-related quality of life: a cross-sectional study of primary care patients with multi-morbidity. Health Qual Life Outcomes 2019;17:37.
  10. Ferrari S, Vanti C, Pellizzer M, Dozza L, Monticone M, Pillastrini P. Is there a relationship between self-efficacy, disability, pain and sociodemographic characteristics in chronic low back pain? A multicenter retrospective analysis. Arch Physiother 2019;9:9.
  11. Carroll S, Chalder T, Hemingway C, Heyman I, Moss-Morris R. Understanding fatigue in paediatric multiple sclerosis: a systematic review of clinical and psychosocial factors. Dev Med Child Neurol 2016;58:229-39.
  12. Ozdogar AT, Kahraman T, Ozakbas S, Achiron A, Kalron A. Fatigue is associated with physical inactivity in people with multiple sclerosis despite different environmental backgrounds: Merging and comparing cohorts from Turkey and Israel. Mult Scler Relat Disord 2022;57:103456.
  13. Drenkard C, Easley K, Bao G, Dunlop-Thomas C, Lim SS, Brady T. Cross-sectional study of the effects of self-efficacy on fatigue and pain interference in black women with systemic lupus erythematosus: the role of depression, age and education. Lupus Sci Med 2022;9.
  14. Young CA, Mills R, Rog D, Sharrack B, Majeed T, Constantinescu CS, et al. Quality of life in multiple sclerosis is dominated by fatigue, disability and self-efficacy. J Neurol Sci 2021;426:117437.
  15. Ow N, Mozafarinia M, Mayo NE. Quality of life measures in pediatric multiple sclerosis: a systematic review and meta-analysis. Dev Med Child Neurol 2021;63:1051-8.
  16. Sojli E, Tham WW, Bryant R, McAleer M. COVID-19 restrictions and age-specific mental health-U.S. probability-based panel evidence. Transl Psychiatry 2021;11:418.
  17. Simonetti V, Durante A, Ambrosca R, Arcadi P, Graziano G, Pucciarelli G, et al. Anxiety, sleep disorders and self-efficacy among nurses during COVID-19 pandemic: A large cross-sectional study. J Clin Nurs 2021;30:1360-71.
  18. Hansel TC, Saltzman LY, Melton PA, Clark TL, Bordnick PS. COVID-19 behavioral health and quality of life. Sci Rep 2022;12:961.
  19. Available from: https://covid19.who.int/region/euro/country/tr Last accessed May 29, 2022.

Telif hakkı ve lisans

Telif hakkı © 2022 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

1.
Öncel İH, Solmaz I. Çocukluk Çağı Başlangıçlı Multipl Skleroz Hastalarında Öz Yeterlilik ve Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi. Turk J Pediatr Dis. 2022;16(5):421-424. https://doi.org/10.12956/tchd.1124370