Öz


 Amaç: Ergen yaş grubunda, ilaçların fazla doz alımı ile özkıyım girişiminde bulunma çocuk acilde çalışan hekimlerin sıklıkla karşılaştığı bir durumdur. Gelecekte bir özkıyım girişimine neden olabilecek risk faktörlerini belirlemek önemlidir. Çalışmamızda, fazla doz ilaç alımıyla özkıyım girişiminde bulunan ergen yaş grubu olguların, klinik ve demografik verileri ile risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 

Gereç ve Yöntemler: Bir yıllık süre içinde (01.10.2015 ile 01.10.2016), çocuk acil servisimize fazla doz ilaç alımıyla özkıyım girişimi ile başvuran 135 olgu (10-18 yaş) geriye dönük değerlendirildi. 

Bulgular: Toplam 135 hastanın 111’i (%82.2) kız, yaş ortalaması 15.65±1.37’di. Hastaların çoğunluğu orta adölesan (14-16 yaş) grubunda yer almaktaydı (%69.6). Olguların 17’sinin (%12.6) daha önce benzer girişim öyküsü vardı. İlaç içimi ile acile başvuru saati arası fark ortalama 4.2 (min. 1 saat-max. 96 saat) saatti. Olguların %72.6’sı ilk 4 saatte başvurdu. 60 olgu (%44.5) çoklu ilaç almıştı. Özkıyımda içilen tekli ve çoklu ilaç grupları sıklık sırasına göre; analjezikler %48.9, antidepresanlar %28.9, antibiyotikler %20.7, gastrointestinal sistem ilaçları %14, antihipertansifler %8.8, antipsikotikler %7.4, antiepileptikler %7.4 ve diğer (antidiyabetik, vitamin- mineral, dekonjestan, kas gevşetici, antihistaminik, psikostimulan, antitrombotik, antigut) %14.8’di. En sık nedenler sırasıyla ailevi sorunlar, erkek-kız arkadaş ayrılma, sınav kaygısı, anksiyete ve diğerleri (yalnızlık, cinsiyet hoşnutsuzluğu) şeklindeydi. Öncesinde tanı almış olan ruhsal bozukluklar sırasıyla; majör depresif bozukluk, davranım bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuydu. Psikiyatrik tanı dışında 3 olgunun epilepsi tanısı vardı. Bu tanılara yönelik öncesinde başlanan ilaç ile özkıyım girişimi (n=22, %16.3) istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). Hastaların hepsi yatırılarak tedavi edildi. Olguların hiçbirinde özkıyım girişimi sırasında ya da sonrasında ölüm gelişmedi. 

Sonuç: Gençlerle çalışan klinisyenler özkıyım düşüncesi, davranışı ve diğer risk faktörlerin varlığını gençlerde değerlendirip, gencin risk düzeyini belirlemelidir. 

Anahtar Sözcükler: Adölesan, İlaç aşırı 

Anahtar Kelimeler: Adölesan, İlaç aşırı doz

Kaynakça

  1. Karaman D, Durukan İ. Çocuk ve ergenlerde özkıyım. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 2013;5:30-47.
  2. Shain B. Committee on adolescence. Suicide and suicide attempts in adolescents. Pediatrics 2016;138, pii: e20161420.
  3. Heron M. Deaths among adolescents aged 15–19 years. National Vital Statistics Reports. Vol: 66, No.5, November 27, 2017 https://www.cdc.gov/nchs/fastats/adolescent-health.htm
  4. Türkiye İstatistik Kurumu, İntihar istatistikleri-2015, www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=21516
  5. Gümüş B, Özer B, Yıldırım A, Çetin İ. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye’de intihar olgularının değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni 2010;15:104-9.
  6. Tatar G, Ulucay T, Asirdizer M, Yavuz M S, Zeyfeoglu Y, Dalgic M ve ark. İzmir (Türkiye)’de ergen ve gençlerde mediko-legal ölümlerin analizi. Ege Tıp Dergisi 2014;53:25-32.
  7. Nock MK, Green JG, Hwang I, McLaughlin KA, Sampson NA, Zaslavsky AM, et al. Prevalence, correlates, and treatment of lifetime suicidal behavior among adolescents: Results from the national comorbidity survey replication adolescent supplement. JAMA Psychiatry 2013;70:300-10.
  8. Şimşek H, Donmez G, Binbay T, Erkoyun E, Uçku R. Manisa İli’nde özkıyım girişimlerine ilişkin özellikler: Beş yıllık verinin değerlendirilmesi. Turk J Public Health 2014;12:23-34.
  9. Eaton DK, Kann L, Kinchen S, Shanklin S, Ross J, Hawkins J, et al. Youth risk behavior surveillance-United States 2009. MMWR Surveill Summ 2010;59:1-142.
  10. Schwartz KA, Pyle SA, Dowd MD, Sheehan K. Attitudes and beliefs of adolescents and parents regarding adolescent suicide. Pediatrics 2010;125:221-7.
  11. Perou R, Bitsko RH, Blumberg SJ, Pastor P, Ghandour RM, Gfroerer JC et al. Mental health surveillance among children-United States, 2005-2011. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Suppl 2013;62:1-35.
  12. Akkaya-Kalayci T, Popow C, Winkler D, Bingöl RH, Demir T, Özlü Z. The impact of migration and culture on suicide attempts of children and adolescents living in Istanbul. Int J Psychiatry Clin Pract 2015;19:32-9.
  13. Borowsky IW, Ireland M, Resnick MD. Adolescent suicide attempts: Risks and protectors. Pediatrics 2001;107:485-93.
  14. Hawton K, Saunders KE, O’connor RC. Self-harm and suicide in adolescents. Lancet 2012;379:2373-80.15.
  15. Koplin B, Agathen J. Suicidality in children and adolescents: A review. Curr Opin Pediatr 2002;14:713-51.
  16. Manceaux P, Jacques D, Zdanowicz N. Hormonal and developmental influences on adolescent suicide: A systematic review. Psychiatr Danub 2015;27:S300-4.
  17. Gibbons RD, Brown CH, Hur K, Davis J, Mann JJ. Suicidal thoughts and behavior with antidepressant treatment: Reanalysis of the randomized placebo-controlled studies of fluoxetine and venlafaxine. Arch Gen Psychiatry 2012;69:580-7.
  18. Akdemir D, Zeki A, Ünal D, Kara M, Çuhadaroğlu Çetin F. Kendine zarar verme davranışı olan ergenlerde psikiyatrik belirtiler, kimlik karmaşası ve benlik saygısı. Anadolu Psikiyatri Derg 2013;14:69-76.
  19. Aktepe E, Kandil S, Topbaş M. Çocuk ve ergenlerde özkıyım davranışı. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni 2005;4:88-97.
  20. Yalaki Z, Taşar MA, Yalçın Dallar Y. Çocukluk ve gençlik dönemindeki özkıyım girişimlerinin değerlendirilmesi. Ege Journal of Medicine 2011;50:125-8.
  21. Gökdemir MT, Kaya H, Erdoğan MÖ, Söğüt Ö, Tanırcan MZ, Büyükaslan H ve ark. Özkıyım girişimi nedeni ile acil servise başvuru: Erken ve geç ergenlerin klinik özellikleri. JAEM 2013;12:185-8.
  22. Doğan H, Adıgüzel L, Uysal E, Sarıkaya S, Özüçelik DN, Okuturlar Y ve ark. Öz kıyım amaçlı adölesan ve erişkin ilaç zehirlenmeleri arasındaki farklılıklar. Bakırköy Tıp Dergisi 2016;12:20-3.
  23. Arat C, Türkmenoğlu Y, Akşahin BG, Yılmaz B, Sarıtaş Ü, Hamilçıkan B ve ark. Çocuk acil servisimize zehirlenme ile başvuran özkıyım olgularının değerlendirilmesi. Van Med J 2016;23:7-12.
  24. Keskinoğlu A, İnan F. İlaç veya toksik madde alımı ile gerçekleşen ergen yaş özkıyım girişimlerinde böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi. Haseki Tıp Bülteni 2012;50:96-100.
  25. Gündüz RC, Halil H, Doğanay Özgüven Y, Gürsoy C, Karagöl C, Çiftci A ve ark. Adölesanlardaki intihar girişimlerinin profili; demografik özellikler, nedenler ve risk faktörleri. Türkiye Çocuk Hast Derg 2016;3:177-81.
  26. Öner Ö, Ergüder T, Çakır B, Ergun U, Erşahin Y, Erol N, ve ark. Ergenlerin bildirdiği dürtüsellik belirtileri ve ruhsal sorunlar: Epidemiyolojik bir çalışma. Türk Psikiyatri Dergisi 2013;24:35-43.
  27. Ougrin D, Tranah T, Stahl D, Moran P, Asarnow JR. Therapeutic interventions for suicide attempts and self-harm in adolescents: Systematic review and meta-analysis. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2015;54:97-107.
  28. Asarnow JR, Berk M, Hughes JL, Anderson NL. The SAFETY program: A treatment-development trial of a cognitive-behavioral family treatment for adolescent suicide attempters. J Clin Child Adolesc Psychol 2015;44:194-203.
  29. Hawton K, Witt KG, Taylor Salisbury TL, Arensman E, Gunnell D, et al. Interventions for self-harm in children and adolescents. Cochrane Database Syst Rev 2015;21:CD012013.
  30. Suicide Prevention Resource Center Evidence Based Practices. Best practices registry 2011; http://www2.sprc. org/bpr/index.
  31. Wyman PA, Brown CH, Inman J, Cross W, Schmeelk-Cone K, Guo J, et al. Randomized trial of a gatekeeper program for suicide prevention: 1-year impact on secondary school staff. J Consult Clin Psychol 2008;76:104-15.

Telif hakkı ve lisans

Telif hakkı © 2019 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

1.
Öden Akman A. İlaç Alımı ile Özkıyım Girişiminde Bulunan Ergen Yaş Grubunun Değerlendirilmesi. Turk J Pediatr Dis. 2019;13(1):7-12. https://doi.org/10.12956/tjpd.2018.379