Öz
Amaç: Ailevi hiperkolesterolemi (AH), Düşük dansiteli lipoprotein reseptör (LDLR) genindeki defektler sonucu bozulmuş kolesterol yıkımı ve hiperkolesterolemi ile karakterize otozomal dominant bir hastalıktır. Kesin tanısı mutasyon analizi ile konulur. Ancak rutin uygulamada mutasyon analizinin pratik olmaması nedeniyle bazı tanısal kriterler geliştirilmiştir. Bunlardan birisi de Simone-Broome tanısal kriterleridir. Çalışmada, AH’li hastaların mutasyon analiz sonuçlarının Simone-Broome kriterleriyle değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Metabolizma ve Beslenme Ünitesinde izlenen primer hiperlipidemili hastalarının dosyaları değerlendirildikten sonra tüm hastalar Fredrickson sınıflandırma sistemine göre sınıflandırıldı. Buna göre hiperlipoproteinemi tip IIa grubuna giren hastalar AH tanısı açısından Simone-Broome kriterleriyle değerlendirildi. Tip IIa hasta grubunda mutasyonların en sık görüldüğü 2 ekzonda (9 ve 12) denatüre edici yüksek performanslı likit kromotografisi (DHPLC) ve DNA dizi analiz yöntemleri kullanılarak mutasyon analizi yapıldı. Yeni ve eski çalışmalara ait mutasyon analiz sonuçları tanı uyumluluğu açısından Simone-Broome kriterleri sonuçlarıyla karşılaştırıldı.
Bulgular: Değerlendirmeye alınan 163 primer hiperlipidemi hastasından 118’i Fredrickson sınıflamasına göre tip IIa grubunda idi. Simone Broome kriterlerine göre bu hastaların %48’inin muhtemel AH, %26’sının kesin AH grubunda olduğu, %17’sinin AH kriterlerini karşılamadığı ve %9’unda bilgi yetersizliği nedeniyle sınıflandırma yapılamadığı görüldü. Çalışma kapsamında taranan Ekzon 9 ait PCR ürünleri DHPLC cihazında yürütüldükten sonra farklı elüsyon grafiği elde edilen hastalara DNA dizi analizi yapıldı. Mutasyon analizi sonucuna göre 2 hastada heterozigot I420N (C.1322 T>A) mutasyonu, 2 hastada heterozigot ve homozigot W556R (C.1729 T>C) mutasyonu saptandı. Kliniğimizde daha önceki çalışmalarda mutasyon taranan 29 hasta ile birlikte değerlendirildiğinde; “kesin AH” grubunda mutasyon analizi yapılan 10 hastanın 10’unda (%100), “muhtemel AH” grubunda analiz yapılan 16 hastanın 12’sinde (%75), “AH yok” grubundaki 3 hastanın 1’inde (%33) mutasyon saptandığı görüldü.
Sonuç: Simone-Broome kriterleri rutin mutasyon taramasının mümkün olmadığı veya selektif tarama yapılacak şartlarda olguların tespitinde kullanılabilecek uygun bir yöntemdir. Ancak AH tanısını kesin ekarte etmeyeceği akılda tutulmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Çocuk, Fredrickson sınıflama sistemi, Genetik tarama, Hiperlipoproteinem Tip IIa, LDL reseptör, Simone-Broome kriterleri
Kaynakça
- Beaumont JL, Carlson LA, Cooper GR, Fejfar Z, Fredrickson DS, Strasser T. Classification of hyperlipidaemias and hyperlipoprotei- naemias. Bull World Health Organ 1970;43:891-915.
- Risk of fatal coronary heart disease in familial hypercholesterolaemia. Scientific Steering Committee on behalf of the Simon Broome Register Group. BMJ 1991; 303: 893-6.
- Fredriks AM, van Buuren S, Wit JM, Verloove-Vanhorick SP. Body index measurements in 1996-7 compared with 1980. Arch Dis Child 2000;82:107-2.
- Cole TJ, Freeman JV, Preece MA. Body mass index reference curves for the UK, 1990. Arch Dis Child 1995;73:25-9.
- American Academy of Pediatrics. Committee on Nutrition. Cholesterol in childhood. Pediatrics 1998;101:141-7.
- Kavey RE, Daniels SR, Lauer RM, Atkins DL, Hayman LL, Taubert K. American Heart Association guidelines for primary prevention of atherosclerotic cardiovascular disease beginning in childhood. Circulation 2003;107:1562-6.
- Baumer JH, Shield JP. Hypercholesterolaemia in children guidelines review. Arch Dis Child Educ Pract Ed 2009;94:84-6.
- Alwaili K, Alrasadi K, Awan Z, Genest J. Approach to the diagnosis and management of lipoprotein disorders. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes 2009;16:132-40.
- Ball MJ, Griffiths D, Thorogood M. Asymptomatic hypothyroidism and hypercholesterolaemia. J R Soc Med 1991;84:527-9.
- Arem R, Patsch W. Lipoprotein and apolipoprotein levels in subclinical hypothyroidism. Effect of levothyroxine therapy. Arch Intern Med 1990;150:2097-100.
- Kwiterovich PO. Primary and secondary disorders of lipid metabolism in pediatrics. Pediatr Endocrinol Rev 2008;5:727-38.
Telif hakkı ve lisans
Telif hakkı © 2015 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.
